การขยายเชื้อไตรโคเดอมาและวิธีการใช้ในสวนเกษตรอินทรีย์(๑)

เชื้อราไตรโคเดอมาเป็นจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ต่อเกษตรกรไทย เป็นกลายเป็นอาวุธชีวภาพสำคัญในการจัดการโรคพืชและปรับปรุงสุขภาพดิน บทความนี้จะพาไปรู้จักวิธีขยายเชื้อราดี ๆ ตัวนี้ด้วยตัวเอง (สูตรใช้ข้าวสวยหรือข้าวเหนียวสุก) และวิธีการใช้

เกษตรอินทรีย์

MrPhatt

12/27/2025

green plant on brown soil
green plant on brown soil

ไตรโคเดอมา: เพื่อนแท้ของเกษตรกร

ไตรโคเดอมาเป็นเชื้อราที่มีประโยชน์ อาศัยอยู่ในดินและบริเวณรากพืช เชื้อราชนิดนี้มีคุณสมบัติยอดเยี่ยมในการยับยั้งเชื้อราสาเหตุโรคพืช เช่น โรคโคนเน่า โรคกล้าไม้ โรคราเม็ดผัก และยังช่วยกระตุ้นการเจริญเติบโตของพืช

วิธีการขยายเชื้อไตรโคเดอามาด้วยตัวเอง

การขยายเชื้อสามารถทำได้หลายวิธี โดยใช้อุปกรณ์ที่หาได้ง่ายในครัวเรือน

วัสดุที่ต้องเตรียม:

  • เชื้อไตรโคเดอามาสตาร์ท (หาซื้อได้ตามร้านเกษตร)

  • ข้าวสวยหรือข้าวเหนียวสุก (เป็นอาหารเลี้ยงเชื้อ)

  • ภาชนะบรรจุ เช่น ถาดพลาสติก กระถาง หรือถุงพลาสติก

  • วัสดุสำหรับคลุม เช่น กระดาษหนังสือพิมพ์หรือถุงดำ

ขั้นตอนการขยายเชื้อ:

  1. นำข้าวสวยที่สุกแล้วมาพักให้เย็นอุณหภูมิห้อง

  2. ใส่ข้าวลงในภาชนะที่เตรียมไว้ในระดับความหนาประมาณ 2-3 เซนติเมตร

  3. โรยเชื้อไตรโคเดอามาลงบนข้าวอย่างสม่ำเสมอ

  4. ปิดฝาภาชนะหรือคลุมด้วยกระดาษหนังสือพิมพ์เพื่อป้องกันฝุ่น

  5. เก็บในที่ร่ม อากาศถ่ายเท อุณหภูมิปกติ ไม่ร้อนเกินไป

  6. หลังจาก 3-5 วัน จะเห็นเชื้อราสีเขียวเจริญคลุมทั่วข้าว แสดงว่าขยายพันธุ์สำเร็จ

  7. สามารถนำไปขยายต่อหรือใช้ประโยชน์ได้ทันที

วิธีการใช้เชื้อไตรโคเดอามาอย่างมีประสิทธิภาพ

1. การคลุกเมล็ดพันธุ์
ก่อนปลูก ให้คลุกเมล็ดพันธุ์กับเชื้อไตรโคเดอามาที่ผสมกับน้ำเล็กน้อย ช่วยป้องกันโรคที่อาจมากับเมล็ด

2. การรดกล้าไม้และต้นอ่อน
ผสมเชื้อไตรโคเดอามา 1 ส่วน กับน้ำ 20 ส่วน รดบริเวณโคนต้นทุก 7-10 วัน

3. การใส่ในแปลงปลูก
ผสมเชื้อไตรโคเดอามากับปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอกในอัตราส่วน 1:50 ใส่รองก้นหลุมหรือหว่านรอบโคนต้น

4. การใช้กับดินก่อนปลูก
ผสมเชื้อไตรโคเดอามากับปุ๋ยหมักแล้วหว่านลงดินก่อนปลูก 1 สัปดาห์ ช่วยปรับสภาพดิน

5. การพ่นป้องกันโรค
ผสมเชื้อ 50 กรัม กับน้ำ 20 ลิตร ใส่สารจับใบเล็กน้อย พ่นให้ทั่วใบและดินรอบต้น

ข้อควรระวังในการใช้

  • หลีกเลี่ยงการใช้ร่วมกับสารเคมีกำจัดวัชพืชหรือเชื้อราอื่น ๆ

  • ไม่ควรใช้ในสภาพอากาศที่ร้อนจัดหรือฝนตกหนัก

  • เก็บเชื้อในที่ร่ม ไม่โดนแสงแดดโดยตรง

  • ควรใช้เชื้อที่ขยายแล้วภายใน 1 เดือนเพื่อประสิทธิภาพสูงสุด

ผลลัพธ์ที่สังเกตได้

หลังการใช้เชื้อไตรโคเดอามาอย่างต่อเนื่อง จะสังเกตเห็นดินร่วนซุยมากขึ้น โครงสร้างดินดีขึ้น ต้นพืชแข็งแรง ลดการเกิดโรคทางดิน ต้นพืชเจริญเติบโตดี และที่สำคัญ ลดต้นทุนการใช้สารเคมี

การขยายและใช้เชื้อไตรโคเดอามาเป็นทางเลือกที่ชาญฉลาดสำหรับเกษตรกรยุคใหม่ ที่ต้องการทำการเกษตรปลอดภัยและยั่งยืน ด้วยวิธีการที่ไม่ซับซ้อน ต้นทุนต่ำ แต่ได้ผลลัพธ์ที่คุ้มค่า ลองนำวิธีเหล่านี้ไปปรับใช้ในสวนของคุณ แล้วคุณจะพบว่าธรรมชาติมีทางออกที่ดีเสมอสำหรับปัญหาการเกษตร

การเกษตรที่ดีเริ่มต้นจากการเข้าใจและใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างชาญฉลาด เชื้อไตรโคเดอามาเป็นเพียงหนึ่งในหลายทางเลือกที่ธรรมชาติมอบให้ เรามาเป็นส่วนหนึ่งของการเกษตรที่ยั่งยืนไปด้วยกัน

person watering plant
person watering plant