การขยายเชื้อไตรโคเดอมาและวิธีการใช้ในสวนเกษตรอินทรีย์(๑)
เชื้อราไตรโคเดอมาเป็นจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ต่อเกษตรกรไทย เป็นกลายเป็นอาวุธชีวภาพสำคัญในการจัดการโรคพืชและปรับปรุงสุขภาพดิน บทความนี้จะพาไปรู้จักวิธีขยายเชื้อราดี ๆ ตัวนี้ด้วยตัวเอง (สูตรใช้ข้าวสวยหรือข้าวเหนียวสุก) และวิธีการใช้
เกษตรอินทรีย์
MrPhatt
12/27/2025
ไตรโคเดอมา: เพื่อนแท้ของเกษตรกร
ไตรโคเดอมาเป็นเชื้อราที่มีประโยชน์ อาศัยอยู่ในดินและบริเวณรากพืช เชื้อราชนิดนี้มีคุณสมบัติยอดเยี่ยมในการยับยั้งเชื้อราสาเหตุโรคพืช เช่น โรคโคนเน่า โรคกล้าไม้ โรคราเม็ดผัก และยังช่วยกระตุ้นการเจริญเติบโตของพืช
วิธีการขยายเชื้อไตรโคเดอามาด้วยตัวเอง
การขยายเชื้อสามารถทำได้หลายวิธี โดยใช้อุปกรณ์ที่หาได้ง่ายในครัวเรือน
วัสดุที่ต้องเตรียม:
เชื้อไตรโคเดอามาสตาร์ท (หาซื้อได้ตามร้านเกษตร)
ข้าวสวยหรือข้าวเหนียวสุก (เป็นอาหารเลี้ยงเชื้อ)
ภาชนะบรรจุ เช่น ถาดพลาสติก กระถาง หรือถุงพลาสติก
วัสดุสำหรับคลุม เช่น กระดาษหนังสือพิมพ์หรือถุงดำ
ขั้นตอนการขยายเชื้อ:
นำข้าวสวยที่สุกแล้วมาพักให้เย็นอุณหภูมิห้อง
ใส่ข้าวลงในภาชนะที่เตรียมไว้ในระดับความหนาประมาณ 2-3 เซนติเมตร
โรยเชื้อไตรโคเดอามาลงบนข้าวอย่างสม่ำเสมอ
ปิดฝาภาชนะหรือคลุมด้วยกระดาษหนังสือพิมพ์เพื่อป้องกันฝุ่น
เก็บในที่ร่ม อากาศถ่ายเท อุณหภูมิปกติ ไม่ร้อนเกินไป
หลังจาก 3-5 วัน จะเห็นเชื้อราสีเขียวเจริญคลุมทั่วข้าว แสดงว่าขยายพันธุ์สำเร็จ
สามารถนำไปขยายต่อหรือใช้ประโยชน์ได้ทันที
วิธีการใช้เชื้อไตรโคเดอามาอย่างมีประสิทธิภาพ
1. การคลุกเมล็ดพันธุ์
ก่อนปลูก ให้คลุกเมล็ดพันธุ์กับเชื้อไตรโคเดอามาที่ผสมกับน้ำเล็กน้อย ช่วยป้องกันโรคที่อาจมากับเมล็ด
2. การรดกล้าไม้และต้นอ่อน
ผสมเชื้อไตรโคเดอามา 1 ส่วน กับน้ำ 20 ส่วน รดบริเวณโคนต้นทุก 7-10 วัน
3. การใส่ในแปลงปลูก
ผสมเชื้อไตรโคเดอามากับปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอกในอัตราส่วน 1:50 ใส่รองก้นหลุมหรือหว่านรอบโคนต้น
4. การใช้กับดินก่อนปลูก
ผสมเชื้อไตรโคเดอามากับปุ๋ยหมักแล้วหว่านลงดินก่อนปลูก 1 สัปดาห์ ช่วยปรับสภาพดิน
5. การพ่นป้องกันโรค
ผสมเชื้อ 50 กรัม กับน้ำ 20 ลิตร ใส่สารจับใบเล็กน้อย พ่นให้ทั่วใบและดินรอบต้น
ข้อควรระวังในการใช้
หลีกเลี่ยงการใช้ร่วมกับสารเคมีกำจัดวัชพืชหรือเชื้อราอื่น ๆ
ไม่ควรใช้ในสภาพอากาศที่ร้อนจัดหรือฝนตกหนัก
เก็บเชื้อในที่ร่ม ไม่โดนแสงแดดโดยตรง
ควรใช้เชื้อที่ขยายแล้วภายใน 1 เดือนเพื่อประสิทธิภาพสูงสุด
ผลลัพธ์ที่สังเกตได้
หลังการใช้เชื้อไตรโคเดอามาอย่างต่อเนื่อง จะสังเกตเห็นดินร่วนซุยมากขึ้น โครงสร้างดินดีขึ้น ต้นพืชแข็งแรง ลดการเกิดโรคทางดิน ต้นพืชเจริญเติบโตดี และที่สำคัญ ลดต้นทุนการใช้สารเคมี
การขยายและใช้เชื้อไตรโคเดอามาเป็นทางเลือกที่ชาญฉลาดสำหรับเกษตรกรยุคใหม่ ที่ต้องการทำการเกษตรปลอดภัยและยั่งยืน ด้วยวิธีการที่ไม่ซับซ้อน ต้นทุนต่ำ แต่ได้ผลลัพธ์ที่คุ้มค่า ลองนำวิธีเหล่านี้ไปปรับใช้ในสวนของคุณ แล้วคุณจะพบว่าธรรมชาติมีทางออกที่ดีเสมอสำหรับปัญหาการเกษตร
การเกษตรที่ดีเริ่มต้นจากการเข้าใจและใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างชาญฉลาด เชื้อไตรโคเดอามาเป็นเพียงหนึ่งในหลายทางเลือกที่ธรรมชาติมอบให้ เรามาเป็นส่วนหนึ่งของการเกษตรที่ยั่งยืนไปด้วยกัน
